Բնակարանի վարձակալության հարկերը Հայաստանում. որքան վճարել և ինչպես հաշվետվություն ներկայացնել
Բնակարանը վարձով եք տալիս, ուրեմն եկամուտ եք ստանում, որից պետք է եկամտային հարկ վճարել։ Պատմում ենք՝ ինչ դրույքաչափ է գործում, ինչ անել պայմանագրի հետ և ինչպես ներկայացնել տարեկան հաշվարկը։
Բովանդակություն
Ինչ դրույքաչափ է գործում
Ֆիզիկական անձի՝ անշարժ գույքը վարձակալության հանձնելուց ստացված եկամուտը հարկվում է 10% եկամտային հարկով։ Եթե տարվա ընթացքում վարձավճարների հանրագումարը գերազանցել է 60 մլն ֏-ը, գերազանցող մասից վճարվում է ևս 10%։ Սա սահմանված է ՀՀ հարկային օրենսգրքի 150-րդ հոդվածի 7-րդ մասով (գործող խմբագրություն, ստուգված է 2026 թ. սեպտեմբերի 13-ին)։
Հարկը հաշվարկվում է վարձավճարի գումարից։ Օրինակ՝ եթե ամսական ստանում եք 250 000 ֏, տարեկան դա 3 մլն ֏ եկամուտ է և 300 000 ֏ հարկ։
Եթե վարձակալը կազմակերպություն է
Երբ բնակարանը վարձակալում է կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը, նրանք հանդես են գալիս որպես հարկային գործակալ՝ հարկը պահում են վարձավճարից և փոխանցում բյուջե։ Ընդ որում, 60 մլն ֏ շեմը հաշվվում է տարվա ընթացքում ստացված բոլոր վարձավճարներով, այդ թվում՝ հարկային գործակալներից ստացվածներով։
Եթե բնակարանը վարձակալում է ֆիզիկական անձը, հարկը հաշվարկում և վճարում եք ինքներդ։ Սա ամենատարածված դեպքն է, և հենց դրա մասին է խոսքը ստորև։
Պայմանագիր, թե հայտարարություն հարկային մարմնին
Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) 2024 թ. հունվարի պարզաբանման համաձայն՝ սեփականատերն ունի երկու տարբերակ.
- կնքել վարձակալության պայմանագիր և այն գրանցել Կադաստրի կոմիտեում,
- եթե պայմանագիրը գրանցված չէ՝ ՊԵԿ ներկայացնել անշարժ գույքը վարձակալության հանձնելու մասին հայտարարություն։
Հայտարարությունը ներկայացվում է բնակարանը փաստացի վարձակալության հանձնելուց հետո 5 օրվա ընթացքում։ Վարձակալությունն ավարտվելու դեպքում նույն 5-օրյա ժամկետում պետք է հայտնել եկամտի դադարեցման մասին։ Դա կարելի է անել ՊԵԿ ցանկացած սպասարկման սրահում՝ անձնագրով կամ նույնականացման քարտով և հանրային ծառայությունների համարանիշով, կամ առցանց՝ e-request.am հարթակով։ Եթե դեռ չունեք հարկ վճարողի հաշվառման համար (ՀՎՀՀ), այն կտրամադրեն նույն տեղում։ Եթե բնակվում եք արտերկրում, փաստաթղթերը նույնպես կարող եք ներկայացնել առցանց։
Տուգանքներ
2023 թ. դեկտեմբերի 1-ից անշարժ գույքի վարձակալության հետ կապված պահանջները խախտելու համար սահմանված է տուգանք՝ բնակարանի կադաստրային արժեքի 5%-ի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 500 000 ֏։ Մեկ տարվա ընթացքում կրկնվելու դեպքում՝ 10%, բայց ոչ ավելի, քան 1 մլն ֏ (ՊԵԿ հաղորդագրություն, 2023 թ. դեկտեմբեր)։
Տուգանքը չի կիրառվում, եթե պայմանագիրը գրանցված է, եթե ժամանակին հայտարարություն եք ներկայացրել ՊԵԿ կամ սահմանված կարգով հաշվարկել եք վարձակալության եկամտից եկամտային հարկը։ Կարևոր է՝ հարկային մարմնին ներկայացվող հայտարարությունը վերաբերում է միայն հարկերին և չի փոխարինում պայմանագրից ծագող իրավունքների գրանցմանը։
Տարեկան հաշվարկ և վճարում
Ֆիզիկական անձինք եկամտային հարկի տարեկան հաշվարկ-հայտարարագիրը ներկայացնում են Ֆիզիկական անձանց էլեկտրոնային ծառայությունների միասնական համակարգով։ ՀՀ քաղաքացիները մուտք են գործում «Ես եմ» համակարգով՝ նույնականացման քարտով կամ բջջային ստորագրությամբ, իսկ օտարերկրացիները՝ ՀՎՀՀ-ով և գաղտնաբառով. նրանց համակարգի հասանելիությունը նախապես տրամադրում է ՊԵԿ-ը։
Հարկային գործակալ չհանդիսացողներից ստացվող եկամուտների բաժնում լրացվում է տարվա վարձավճարների ընդհանուր գումարը, իսկ հարկը համակարգը հաշվարկում է ինքնաշխատ։ Եթե գումարը գերազանցել է 60 մլն ֏-ը, գերազանցող մասը լրացվում է առանձին դաշտում, և լրացուցիչ հարկը նույնպես հաշվարկվում է ավտոմատ։
Ժամկետները. 2023 թվականի համար ՊԵԿ-ը հիշեցնում էր տարեկան հաշվարկը ներկայացնել մինչև 2024 թ. մայիսի 1-ը։ 2026 թվականի համար ներկայացման և վճարման ճշգրիտ ժամկետը ստուգեք src.am-ում կամ սպասարկման սրահում. հարկային կանոնները պարբերաբար ճշգրտվում են։
- Բնակարանը վարձով եք տվել՝ գրանցեք պայմանագիրը կամ 5 օրվա ընթացքում հայտարարություն ներկայացրեք ՊԵԿ։
- Պահեք վարձակալի բոլոր վճարումների հաստատումները։
- Տարվա արդյունքներով ներկայացրեք հաշվարկ-հայտարարագիր և նշեք վարձավճարների գումարը։
- Վճարեք հարկը սահմանված ժամկետում։
- Վարձակալությունն ավարտվել է՝ 5 օրվա ընթացքում հայտնեք եկամտի դադարեցման մասին։
Գլխավորը
- Ֆիզիկական անձանց համար վարձակալության հարկը վարձավճարի 10%-ն է. տարեկան 60 մլն ֏-ը գերազանցող մասից՝ ևս 10%։
- Պայմանագիրը գրանցվում է Կադաստրում, կամ 5 օրվա ընթացքում հայտարարություն է ներկայացվում ՊԵԿ։
- Խախտման համար տուգանքը կադաստրային արժեքի 5%-ն է, մինչև 500 000 ֏. կրկնակի՝ մինչև 1 մլն ֏։
- Տարեկան հաշվարկը ներկայացվում է առցանց, հարկը համակարգը հաշվում է ինքնաշխատ։
- Ընթացիկ տարվա ժամկետները ճշտեք src.am-ում։
